Tak mi Ojczyzny mojej żal -

tak żal!

minęła ona jakby sen -

jak sen.

Była królewną pośród hal

i borów -

piersi zakute miała w stal,

włosy jak len -

oczy jak głąb wieczorów.

Wróg jej pokrwawił łańcuchem skroń

i zamurował w grobie -

i tak ją zwiesił nad ciemną toń,

skutą za ręce obie.

Przychodzą do niej ruskie cary -

olbrzymy z lodu

i piją rdzawe krwi puchary -

mękę narodu.

Słuchaj! przyjdzie Jan Groźny z Malutą,

prosząc Cię w swadźbę dla syna;

każ - aby rozkuto

tę dłoń, co sztaby zgina.

I wypij do dna krew z czarnych smoków,

Ojczyzno moja -

i wiedz - że z lodów mocną jest zbroja -

a miecz - wykuty z oków.

Ty carewicza uściśnij w łożu,

oczyma zmień go w głaz -

potem na pola idź - w złotym zbożu -

gdzie kosi stary Włas.

Jemu się pokłoń aż do ziemi -

bo on Twój dzierży ród -

z nim - pod lipami pachnącemi

módl się do Gwiazd swych - o cud.


Ty u bram moich, wiekuisty Boże!

wszak władcą grobów jestem i pustyni -

nie władcą nawet, bo nieraz się korzę

przed cieniem cienia - i smutek mię czyni

bezwładnym, jako w krach zamarzłe morze.



Ale racz wstąpić do skalnej wieżycy,

gdzie moje tygry wyściełam ajerem -

przed Tobą, królu, stanę bez przyłbicy

i miód wyniosę przedni - sercem szczerem -

sam jestem - Bór i Poświst moi służebnicy



Jarzą gromnice nad umarłym ciałem

[z księgi mię żywych raczyłeś wymazać] -

i obdarzywszy czarodziejstwa szałem -

piekło mi każesz strącać, gwiazdy stwarzać

i jako harfą być - pod lodu zwałem...



O Miłościwy! Ty mi ciemne moce

na okręt życia-ś dał - w puszce Pandory

i serce moje - jak gwiaździstą procę,

rozwichrzasz duchem, co się rwie w przestwory

a straż mi dzierżą głuche, zimne Moce.



Oto mi płacze i budzi się wiecznie

gość mój tajemny i więzień nieznany -

czasem, jak Helios, gra hymny słoneczne,

a czasem jęcząc jak żebrak złamany,

tuli się do nóg moich - niebezpiecznie!



Bo za jałmużnę łez - on dzikim śmiechem

wstrząsa kamienny sklep - i aż w milczeniu

skarg potępionych napełnia mię echem -

a twarzy jego nie widać w płomieniu -

a na Oliwnej Górze zwał go Chrystus - grzechem.



I teraz czuję - siedzi za mą głową

Archanioł senny, co na krańcach ziemi

rozpostarł skrzydła i baśń lazurową

gra na organach palcami srebrnemi -

- - Miłość -

- i drugie niezgłębione słowo:

Śmierć.



Miałem się Bogu spowiadać - nie będę.

Niech serce leży w zimnej bazylice

osnute w marzeń królewską legendę

i w proch - dopóki zaszumią orlice

i tam uniosą, gdzie wszystko zdobędę!



wszystko! i Ciebie czarny Polifemie,

coś mi roztrzaskał maszt niedoli głazem - -

Serce jak wulkan w swoich ogniach drzemie,

zarosłe lilią i błękitnym ślazem -

aż buchnie - i krwią swą zaleje tę ziemię,



co u podnóża śni w jodeł tęsknocie,

jako słowiki - gdy osiądą groby.

Serce me tętni w głuchym grzmocie

i zasłuchane w płacz kamiennej Nioby,

gotowe bluźnić, że więdną stokrocie.



Niech więdną - kwiaty rozstrzępione morzem,

niechaj się więzień szalony uśmierca,

biegnąc puszcz wolnych lodowym bezdrożem -

niechaj me serce pęknie - lecz z Twojego serca

dobędę także jęk - tym ostrym nożem - -

Ona umarła - i nigdy nie wstanie -

Ona zaklęta - i nikt jej nie zbudzi -

rzuciłeś w zimny loch - na obłąkanie

tę Świętą, gdzie się zakrwawi i zbrudzi

i wyprze Ciebie, słysząc kurów pianie,



słysząc Judasza cekiny i Piłatową

sprawiedliwość Boga...

Ty opuszczony

Starcze - błąkasz się w zamieć zimową,

a nicość bije w swoje czarne dzwony,

a piorun wije gniazdo nad Twą głową.



I tu przychodzisz - Twórco przeznaczenia -

[jak mnich wyklęty - aż na krańcach wioski -

do samotnego nędzarza - wśród cienia

żebrząc o węglik - w imię męki Boskiej...]



odszedł, nade mną zwarły się sklepienia -



Mroki, pochłońcie mię! wy mię zatopcie, głębiny,



On nad urwiskiem, osypany szronem

gwiazd - w zakrwawionem

przestworzu... O, przebacz nam winy,

jako my Tobie - błogosławim dzwonem

umarłych -

mających umrzeć tej godziny.



Aniołowie grają hymn. - serce moje płacze -

Aniołowie idą w dal - serce me przyklęka, -

i zostałem sam - gdzie grobowca pleśń -

słońca nigdy już - ni gwiazd nie zobaczę -

a prowadzi mię jakaś mściwa ręka -

a prowadzi mię - wiekuistny żal...